İlgi Yapı İnşaat Keşan Postası Reklam Ver
Çevre

Saros Körfezi ve Meriç Deltası’nın ekolojik çığlığı

Saros Körfezi ve Meriç Deltası’nın ekolojik çığlığı: Tarihi hazineler yok oluyor, göller kuruyor ve kirleniyor!   Balkanlar ve Trakya’nın en önemli su kaynağı olan, yüzyıllardır can damarı konumundaki Meriç Nehri..

Saros Körfezi ve Meriç Deltası’nın ekolojik çığlığı

Saros Körfezi ve Meriç Deltası’nın ekolojik çığlığı: Tarihi hazineler yok oluyor, göller kuruyor ve kirleniyor!

 

Balkanlar ve Trakya’nın en önemli su kaynağı olan, yüzyıllardır can damarı konumundaki Meriç Nehri ve Saros Körfezi lagün gölleri, tarihi mirası, eşsiz ekosistemi ve ekonomik değerleriyle bölgenin hayat damarı olmaya devam ediyor.

Ancak DSİ Eski Bölge Müdür Yardımcısı, Su ve Enerji Yöneticisi Hüseyin Erkin’in kapsamlı incelemelerine ve hazırladığı sunum verilerine göre; yanlış su yönetimi, kontrolsüz çeltik tarımı, evsel ve sanayi atıkları bu eşsiz coğrafyayı büyük bir ekolojik felaketin eşiğine getirmiş durumda.

TARİHTEN GÜNÜMÜZE MERİÇ’İN TAŞIDIĞI DEĞERLER

Traklardan Osmanlı dönemine kadar uzanan köklü bir tarihe sahip olan Enez liman kenti ve Meriç Nehri vadisi, geçmişte sadece tarımsal sulama için değil, aynı zamanda su değirmenleri ve su yolu ulaşımıyla da bölgenin kalbiydi. Enez’den Filibe’ye kadar nehir kıyılarında faaliyet gösteren 170 adet su değirmeni un üretimi sağlarken; 1858 tarihli imtiyazlarla Meriç Nehri üzerinden vapurlar, “tombaz” adı verilen altı düz tekneler ve sallar vasıtasıyla Edirne, Filibe ve İstanbul’a kereste, zahire ve lagünlerden elde edilen tuz sevkiyatı yapılıyordu.

1950’li yıllarda hayata geçirilen DSİ Harza Projesi ile bölgede taşkın koruma, kurutma ve sulama tesisleri inşa edilerek Meriç vadisine büyük bir katma değer sağlandı. Ancak uzmanlara göre, o dönemde yapılan bu müdahalelerin gelecekte doğuracağı ekolojik sonuçlar yeterince hesaba katılamadı.

Lagün Gölleri ve Gala Gölü Tehdit Altında: Çeltik Suları ve Kirlilik

Enez lagünleri (Dalyan, Taşaltı, Bücürmene, Kara Göl, Gala, Pamuklu, Sığırcılı, Sultaniçe, Vakıf ve Erikli lagünleri) deniz ile tatlı suyun buluştuğu, göçmen kuşların en önemli rota durakları arasında yer alıyor. Aynı zamanda doğal birer arıtma tesisi gibi çalışan bu göller, “mavi karbon” emisyonu, balıkçılık ve tuz üretimi açısından kritik öneme sahip.

Ancak günümüzde bu ekosistem büyük bir tehditle karşı karşıya:

Kontrolsüz Çeltik Tarımı ve Atık Sular: Edirne genelinde 650 bin dönümü aşan çeltik ekim alanları, çeltik kanunları göz ardı edilerek neredeyse imarlı alanlara ve göl hinterlantlarına kadar dayandı. İpsala Ovası’ndaki çeltik boşaltım ve sızıntı suları, İP1 drenaj kanalı ve Cimra-Telmata pompa istasyonları aracılığıyla Gala Gölü ile Pamuklu Gölü’ne deşarj ediliyor. Bu durum göl sularını tuzlu ve sodyumlu hale getirirken, dip planktonlarını ve sucul yaşamı yok ediyor.

Ağır Metal ve Sanayi Kirliliği: Ergene Nehri’nin sanayi kirli proses sularıyla kirlenmesi ve Meriç bağlantısı yoluyla tarımda kullanılması, Gala Gölü’nde Bakır ve Çinko gibi ağır metallerin bulunma riskini tırmandırıyor.

Yetersiz Altyapı ve Arıtma Problemleri: Enez ilçe merkezinde arıtma tesisinin olmaması atık suların doğrudan Dalyan Gölü’ne ve Meriç Nehri’ne akmasına yol açıyor. Trapez yerleşim bölgesinin kanalizasyonunun lagün tuz gölüne deşarj edildiği ve bölgede yoğun koku yayıldığı bildiriliyor. Erikli, Sultaniçe ve Enez sahillerindeki arıtma tesislerinin deşarj yöntemleri ise ekosistemi tehdit etmeye devam ediyor.

Yılan Balığının Mucizevi Göçü Ve Kaybedilen Üstünlük

Sargasso Denizi’nden yola çıkarak 7 bin kilometrelik mucizevi bir yolculukla Trakya’daki lagün göllerine ulaşan Avrupa yılan balığı, bölge balıkçılığı için en büyük ekonomik değerlerden biriydi. 1997-2007 yılları arasında Enez Balıkçılık Kooperatifi verilerine göre yılda ortalama 25-40 ton üretim yapılırken, günümüzde bu miktar tükenme noktasına geldi.

Yunanistan’ın kendi tarafındaki lagün göllerini sıkı koruma altına alarak deniz-tatlı su döngüsünü doğal koşullarda sağladığı ve bu alanda üstünlüğü ele geçirdiği belirtiliyor. Türkiye tarafında ise nehirdeki su azalmasını önlemek için yapılan geçici kapamalar ve lagünleri besleyen Taşyarma Kanalı gibi yapıcı çözümlerin yeterince işletilememesi üretimi vurdu.

ÇÖZÜM ÖNERİLERİ: EDİRNE’Yİ İKİNCİ YÜZYILDA PARLATMAK İÇİN ACİL ADIMLAR ŞART

Hüseyin Erkin’in raporunda ve uzman değerlendirmelerinde, bölgenin kurtuluşu için atılması gereken adımlar net bir şekilde sıralanıyor:

Lagünlerin Islahı ve Dip Temizliği: Enez Dalyan gölleri ve diğer lagünlerde, ekosisteme zarar vermeden, kontrollü duba üstü dalgıç çamur pompaları ve uzun boomlu ekskavatörlerle dip taraması yapılmalı; mahalli idareler, İLBANK ve uluslararası fon destekleriyle projeler hayata geçirilmelidir.

Çeltik Sularının Arıtılması: Çeltik boşaltım sularının doğrudan göllere karışması kesinlikle engellenmeli, havza yönetimi katı bir şekilde uygulanmalıdır.

Altyapı ve Arıtma Tesisleri: Enez merkez ve sahil bölgelerindeki kanalizasyon ve arıtma eksiklikleri giderilmeli, deşarjlar hassas alıcı ortamlara değil, derin deşarj veya tarımsal sulama entegrasyonuna uygun hale getirilmelidir.

Meriç ve Tunca Su Yönetimi: 1958 taşkın yönetmeliği güncel koşullara göre revize edilmeli; Bulgaristan ve Yunanistan ile sınır aşan sular konusunda ortak menfaat politikaları geliştirilmelidir. Tunca Nehri, Avrupa şehirlerindeki (Budapeşte, Grein vb.) örneklerde olduğu gibi mobil taşkın duvarları ve ıslah projeleriyle yeniden Edirne yaşam kültürüne kazandırılmalıdır.

Edirne Sarayı İhya Projesi ve yeni Kırkpınar alanı çalışmaları sürerken; Meriç Deltası ve Saros lagünlerinin hak ettiği korumaya kavuşması, Cumhuriyetin ikinci yüzyılında Edirne’nin Balkanlar’ın en örnek ve yaşanabilir şehri olması için hayati önem taşıyor.

ERDOĞAN DEMİR

YORUMLAR (İLK YORUMU SİZ YAZIN)

ÜYE GİRİŞİ

KAYIT OL